İlimle uğraşan insanlar, bulundukları yerin havasından ve suyundan muhakkak etkilenir, ilmî hizmet ve eserleri de bulundukları yere göre şekillenir veya değişebilir. Bunun en bâriz örneklerinden biri, İmâm Şâfiî rahmetullâhi aleyhin ortaya koymuş olduğu fıkıhtır. Bu sebeple ilim adamlarının kısa veya uzun süreli ilmî yolculukları, klasik tabirle rihle sırasında veya bir yerden başka bir yere uzun süreli görev vesîlesiyle gittiklerinde, ilmî birikimlerini bulundukları şartlarda verdikleri eğitim veya ürettikleri eserlerle paylaşmaları ayrı bir değer taşımaktadır.

Son bir asrı göz önünde bulundurduğumuz zaman İslâmî ilimler sahasında tahassus sahibi bazı Türkiyeli ilim adamları, hasbe’l-kader Bulgaristan’da bulunmaları sebebiyle bir taraftan bilgilerini okuttukları talebeleriyle paylaşırken, diğer taraftan ise başta talebeleri olmak üzere toplumun ihtiyâçlarına cevap verme düşüncesiyle basın sayfalarında ilim ve fikirlerini paylaşmışlar, bundan da öte, farklı ilim dallarında eserler telif etmişlerdir. Böylece Bulgaristan Müslüman Türk toplumunun ilmî ve kültürel gelişimine katkı sağlamışlardır. Bunlar arasında bilhâssa Şumnu Nüvvâb Medresesi hocalarından fakih, müfessir ve muhaddis Düzceli Yusuf Ziyaeddin Ezherî, müfessir ve fakih Adıyamanlı Mustafa Hayri efendileri zikretmek mümkündür. Bu şahsiyetler; fıkıh, hadîs, tefsir, kelâm ve ahlâk gibi alanlarda verdikleri eserlerle yıllarca Bulgaristan Müslümanlarının dinî bilgi ve bilinçlenme kaynakları arasında bulunmuşlar, bugün de takdirle anılır hâle gelmişlerdir.

Buna benzer bir durum, 1990’lı yıllardan itibaren Sofya’da faaliyet göstermekte olan Yüksek İslâm Enstitüsünde hocalık yapan bazı Türkiyeli ilim adamları için de söz konusudur. Bulgaristan’da bulundukları yıllarda yaptıkları ilmî araştırmaları sonuçlandırıp kitap hâline getiren bu değerli ilim adamları Bulgaristan Türklerinin ilim ve irfânına katkı sağlamışlar, Müslüman toplumun hayatını ve sorunlarını incelemek ve tanıtmak açısından şekillenmekte olan Bulgaristan kitaplığında yerlerini almışlardır. Ayrıca yaptıkları çalışmalarla birçok ilmî araştırmayı tetiklemişler, yeni yeni araştırmalara ve ortaya çıkacak eserlere de birinci elden kaynaklık etme konumuna gelmişlerdir. Bu vesileyle kendilerine şükranlarımızı ifade etmek isterim!

Bu ilim adamları zincirinin son halkalarından biri de değerli eserini elinizde tuttuğunuz kıymetli Mustafa Canlı Hocadır. Görev icabı Bulgaristan’da bulunup Sofya Yüksek İslâm Enstitüsündeki idarî ve eğitim çalışmalarının yanı sıra ilmî çalışmalar da yapan bu eserin müellifi, üç yıllık zaman zarfında Bulgaristan Türklerinin sorunlarına ışık tutmak, dinî bilgi ve bilinç düzeyini yükseltmek maksadıyla Bulgaristan Başmüftülüğünün neşretmekte olduğu Müslümanlar dergisinde çok değerli bilgi ve fikirlerini paylaştığı yazılar kaleme aldı. Peygamber Efendimizin hadîsleri üzerine çalışmalar yapan müellif, nihâyetinde bir eser hâline gelebilecek insicâm ve bütünlük içerisinde günceli de takip ederek kaleme aldığı bu makaleleriyle günümüz Müslümanının îmândan ibâdete, muâmelâttan ahlâka, özel hayattan toplumsal alana kadar geniş bir yelpazede sünnetin ışığında rehberlik yapmaktadır. Aşırılıklardan ve son yıllarda dünya çapında görünür hâle ge(tiri)len lafızcı taassuptan uzak, ecdadımızın sahip olduğu irfânla yoğrulmuş kırk hadîs-i şerîf şerhi/yorumu hüviyetini taşıyan bu eserin erbaîn külliyatında yerini almasına vesîle olmak bizler için de sevinç kaynağıdır.

Îmândan İhsâna Nebevî Mesajlar serlevhalı bu değerli eseri, başta Bulgaristan Türkleri olmak üzere Peygamber sevdalısı, ehl-i sünnet yolunun yolcusu ve irfân deryâsının katrelerine susayan bütün gönüllerin istifadesine Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü yayınları arasında sunmayı önemli bir hizmet olarak görmekteyiz.